W latach 1945-2002 we Włocławku zanotowano 104 tytuły prasowe, wśród nich kilka jednodniówek, z których jako pierwsze już w roku 1946 były "Kolce", pismo satyryczne pod redakcją Romana Ściślaka (1 IV 1946).
Pierwszą gazetą wydawaną we Włocławku po zakończeniu II wojny światowej były "Wiadomości Włocławskie" pod redakcją Adriana Turczynowicza. Ich wydawanie rozpoczęto i zakończono w 1945 r. Dziennik ten był pierwszą wydawaną gazetą po wojnie nie tylko we Włocławku, ale również w województwie pomorskim. "Wiadomości Włocławskie" należały do pierwszych tytułów czasopism lokalnych jakie pojawiły się na ziemiach polskich w tym okresie. Lata 1944-1947, charakteryzujące się wielkim entuzjazmem większości społeczeństwa z powodu odzyskania niepodległości, przyniosły spore rozczarowania w sferze wolności prasy. Powodem takiego stanu rzeczy była cenzura reprezentowana przez Centralne Biuro Kontroli Prasy przy Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, które funkcjonowało od 19 stycznia 1945 r. bez formalnej podstawy prawnej. Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk (GUKPPiW) powołany dekretem z 25 lipca 1946 r., uchwalony przez KRN we wrześniu, stał się podstawowym instrumentem cenzury, służącym nowej władzy do ograniczenia wolności słowa i niezależnej prasy. GUKPPiW wydawał pozwolenia na powstanie gazet i czasopism, nadzorował ich treść, druk i kolportaż, mając na celu zapobieganie godzenia w ustrój państwa. Pomimo takiej sytuacji polityczno-prawnej we Włocławku już w 1945 r. wznowiły działalność dwa czasopisma katolickie z trzech zawieszonych w czasie okupacji. Były to: "Kronika Diecezji Włocławskiej", której pierwszym redaktorem po wojnie był Stefan Wyszyński, a ostatnim przed zawieszeniem w 1950 r. ks. prof. Stanisław Librowski; "Rocznik Diecezji Włocławskiej", który również zawieszono w tym samym czasie. Nowym pismem, które zaczęło się ukazywać w 1945 r. był "Ład Boży". Redaktorem został Adrian Turczynowicz, ale faktycznie kierował nim Stefan Wyszyński. Ukazywał się wraz z dodatkiem "Promyk Boży", oraz wznowiony miesięcznik "Ateneum Kapłańskie" (1946 r.). Wszystkie te czasopisma zawieszono w 1950 r. Wyjątkiem był "Ład Boży" zawieszony dopiero w 1953 r. Reaktywowano go w 1982 r., ale już jako dodatek dla diecezji włocławskiej tygodnika "Niedziela" wydawanego w Częstochowie. W diecezji włocławskiej ukazuje się co dwa tygodnie.
Jedynym tytułem ukazującym się nieprzerwanie od 1946 r. do dziś była "Gazeta Kujawska", wydawana najpierw przez Państwową Radę Narodową we Włocławku pod redakcją Adriana Turczynowicza. Od 3 maja 1947 r. stała się mutacją "Trybuny Pomorskiej" wydawanej w Bydgoszczy pod redakcją Czesława Andrzejkowicza. W tym samym roku od września stała się mutacją "Gazety Zachodniej", żeby w grudniu 1948 r. stać się mutacją "Gazety Pomorskiej", która powstała 15 grudnia 1948 r. w wyniku fuzji "Gazety Zachodniej" i "Głosu Pomorza". Była organem KW PZPR. Do lipca 1975 r. była jedną z trzech jej mutacji. W wyniku wprowadzenia nowego podziału administracyjnego kraju pozostała nadal dziennikiem PZPR dla województw bydgoskiego, toruńskiego i włocławskiego z siedmioma mutacjami lokalnymi. Od 1989 r. pozostawała w oddziale włocławskim pod kierownictwem redaktor Jolanty Młodeckiej, a od 2002 r. pod redakcją Karola Polińskiego.
W latach 1951-1953 obecne na włocławskim rynku prasowym były dwa tytuły: "Gazeta Kujawska" jako organ prasowy władzy i "Ład Boży".
W latach 1948-1955 prasa lokalna była elementem frontu ideologicznego i propagandowego. Przełomem było powstanie w 1950 r. Państwowego Przedsiębiorstwa Kolportażowego "Ruch". Zmonopolizowany przez nie kolportaż i przejęcie działu wydawniczego "Czytelnika", w którego rękach było wydawanych jedenaście i pół miliona egzemplarzy prasy, doprowadziło do likwidacji prawie wszystkich jego gazet i czasopism. Procesy te doprowadziły do prawie całkowitego zaniku prasy lokalnej. Ogromna ingerencja cenzury dotknęła także Włocławek. Z przyczyn politycznych zawieszono "Ateneum Kapłańskie", "Kronikę Diecezji Włocławskiej" i "Rocznik Diecezji Włocławskiej". Jednak szybko dostrzeżono ogromną rolę prasy lokalnej w kształtowaniu światopoglądu mas i dlatego też w latach 1952-1954 powołano bardzo dużo (około 100) nowych tytułów prasy powiatowej, z których wiele padło nie znajdując zainteresowania społeczności lokalnej. W najbardziej obfitującym w powstawanie nowych tytułów prasowych roku 1954, we Włocławku powstała gazeta zakładowa "Echo Celulozy" redagowana przez Bohdana Borowego. Gazety zakładowe były nową formą, powstawały w wielu większych przedsiębiorstwach, jako instrument kształtowania światopoglądu reprezentowanego przez władzę dla ogromnej społeczności w nich pracujących. Pozorne uwolnienie prasy było też efektem zmian politycznych jakie zaszły po śmierci Stalina. Wydarzenie to spowodowało większą swobodę powoływania nowych tytułów, ale nie spowodowało to wolności prasy, gdyż GUKPPiW z Agendami Ministerstwa Informacji i Propagandy i Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego kontrolowały całość produkcji prasowej, było też centralne rozdzielnictwo papieru.
Odwilż popaździernikowa lat 1956-1970 w 1956 r. spowodowała upadek większości tytułów prasowych, w miejsce których powstały nowe, które były wynikiem prawdziwych potrzeb mieszkańców społeczności lokalnych. We Włocławku takiego zjawiska nie zanotowano. W 1957 r. odwiesiły swą działalność prasową trzy czasopisma katolickie, ukazywały się także "Gazeta Kujawska" i "Echo Celulozy". Dopiero w 1963 r. wydano pierwszy tom nowego czasopisma "Ziemia Kujawska" Polskiego Towarzystwa Historycznego oddziałów w Inowrocławiu i Włocławku, pod redakcją Mariana Biskupa. Niestety, od tomu 4 miejsce wydawania usytuowano w Inowrocławiu.
Nowe tytuły prasowe o zasięgu lokalnym zaczęły pojawiać się w kraju w 1967 r. W stolicy Kujaw dopiero w 1968 r. powołano "Życie Włocławka". Był to tygodnik Pomorskiego Wydawnictwa Prasowego RSW "Prasa". Redaktorem naczelnym został Jarosław Mniszek, w 1970 r. jego prowadzenie przejął Czesław Andrzejkowicz, prowadząc pismo do 1971 r., kiedy to nastąpiła zmiana jego zasięgu i nazwy. Również w tym samym roku wydano jednodniówkę "Życie Włocławka" z okazji 23. rocznicy wyzwolenia miasta. Liczba pism wydawanych we Włocławku ulegała niewielkiemu wzrostowi. Oprócz "Wiadomości Włocławskich" (które zamilkły na kilkadziesiąt lat) i "Ładu Bożego", wszystkie pozostałe wraz z odwieszonymi czasopismami katolickimi ukazywały się.
W 1971 r. pojawił się tygodnik społeczno- polityczny PZPR "Kujawy". "Życie Włocławka", rozszerzając swój zasięg terytorialny, zmieniło nie tylko nazwę, ale stało się tygodnikiem PZPR, a następnie od 1982 r. wydawnictwem KW PZPR. Redaktorem został Artur Hozwan. Czasopismo to przetrwało do roku 1990. Zasięg terytorialny, mimo że było to czasopismo lokalne, był rozszerzony do trzech województw. Nowym przedsięwzięciem wydawniczym był "Rocznik Statystyczny Miasta Włocławka", który ukazał się jednak tylko w jedym tomie. Wydawcą był Powiatowy Inspektorat Statystyczny, tym samym przełamano monopol RSW "Prasa".
Wydarzenia lat 1971-1979 związane z nasilającymi się nastrojami niezadowolenia, czego przejawem były strajki na Wybrzeżu, rozbudziły nadzieje na uwolnienie słowa i prasy, które okazały się jednak złudne, pomimo postulatów strajkujących robotników Stoczni Szczecińskiej, gdzie cztery, spośród dwunastu z nich, dotyczyły tych zagadnień. Nadal ważną rolę w kształtowaniu ideologicznej postawy mas miały wywierać gazety zakładowe. W 1972 r. we Włocławku powstały: "W Kręgu Metalowców" pod redakcją Ireny Matuszkiewicz oraz "Alchemik", dekadówka Zakładów Azotowych, Zakładu Farb, Korchemii i Polfy z Aleksandrowa Kujawskiego. Zasięgiem terytorialnym "Alchemik" wykraczał poza włocławskie zakłady. Gazety te wychodziły do roku 1990. Prasa zakładowa miała zadania głównie polityczne, ale także informacyjne, edukacyjno-wychowawcze i integracyjno-inspirujące. Nie ograniczano się w nich do samego zakładu i jego problemów, ale podejmowano tematy dotyczące miasta, regionu, kraju, a nawet wychodzono poza jego granice.
II Liceum im. Mikołaja Kopernika, w 500. rocznicę urodzin patrona szkoły, wydało pismo "Copernicus", które ukazywało się regularnie co pięć lat i jest obecne do dziś. Następnym tytułem był "Dziennik Urzędowy" Wojewódzkiej Rady Narodowej, wydawnictwo regularne utrzymane do 1984 r. W 1977 r. przekształcono "Echo Celulozy i Papiernika" w "Echo Papiernika i Meblarza", obejmując zasięgiem zakłady tej branży z terenu Włocławka, Rypina i Aleksandrowa Kujawskiego, ukazywało się do 1981 r. W 1977 r. pojawił się również "Włocławski Informator Kulturalny", miesięcznik Wydziału Kultury i Sztuki Urzędu Wojewódzkiego. W 1978 r. dało się zauważyć we Włocławku zwiększoną aktywność wydawniczą. Wydawcami były nie tylko urzędy, ale do ich grona dołączyły towarzystwa. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej i wojewoda włocławski powołali "Biuletyn Informacyjny", który ukazywał się do 1988 r. i "Rocznik Statystyczny Województwa Włocławskiego" Wojewódzkiego Urzędu Statystycznego pod kierownictwem Eugeniusza Wojciechowskiego. "Biuletyn Przewodnicki" powołał Zarząd Wojewódzki Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego wraz z Wojewódzką Komisją Przewodnicką, który prowadził Andrzej Szczepański. Przerwa 1989-1998 spowodowana była brakiem środków finansowych. Dobrzyńsko-Kujawskie Towarzystwo Kulturalne powołało "Zapiski Kujawsko-Dobrzyńskie", które przejęło (począwszy od tomu 3) Włocławskie Towarzystwo Naukowe. Zapiski ukazują się nieprzerwanie do chwili obecnej, zyskując coraz wyższy poziom edytorski, gdyż pod względem merytorycznym zawsze reprezentowały bardzo wysoki poziom. Redaktorem naczelnym był Marian Kallas, a od tomu 7 Mieczysław Wojciechowski.
W latach 1980-1981 na charakter prasy miał wpływ wielki zryw robotniczy w sierpniu 1980 r. Poszczególne komitety strajkowe oraz oddziały nowego niezależnego związku zawodowego "Solidarność" spowodowały niezwykłe zainteresowanie środkami masowego komunikowania społecznego. Sprawa wolności słowa i wyrażane opinie były elementami niezwykle ważnymi. "Solidarność Kujaw i Ziemi Dobrzyńskiej" - pismo Międzyzakładowego Założycielskiego NSZZ "Solidarność" we Włocławku powstało aby taką rolę spełniać, zachowały się w bibliotekach włocławskich niekompletne niestety pojedyncze numery. Pismo wydawane jak prawie wszystkie w kraju, metodą powielaczową i pod tym względem nie odbiegało od standardów krajowych. Powstał też w tym samym roku "Dziennik Urzędowy Województwa Włocławskiego", który wychodził do 1998 r. W 1981 r. powstały aż cztery niezależne pisma: "Promyk". Biuletyn Informacyjny NSZZ "Solidarność" Kujaw i Ziemi Dobrzyńskiej, "Refleksje". Biuletyn Informacyjny Samorządnego Związku Zawodowego "Solidarność" w Zakładach Azotowych, "Wiadomości Dnia". Codzienny Biuletyn Informacyjny NSZZ "Solidarność" Zarządu Regionu Kujaw i Ziemi Dobrzyńskiej oraz "Znak Sierpnia "Solidarność"". Pismo Kujaw i Ziemi Dobrzyńskiej. W 1989 r. Kuratorium Oświaty i Wychowania opublikowało kwartalnik "Biuletyn Informacyjny Inspiracje", pod redakcją Wandy Churskiej, Janusza Czarnomskiego i Zbigniewa Kąckiego. Czasopismo to utrzymało się długo na lokalnym rynku prasowym, chociaż nie obyło się w 1995 r. bez zmiany nazwy. Piąty zjazd wychowanków GZK-LZK upamiętniono jednodniówką "Echa Szkolne" w 1984 r. W 1985 r. pojawiły się "Akcenty". Biuletyn Komitetu Miejskiego PZPR, "Przedświt". Czasopismo Alumnów WSD we Włocławku i "Rocznik Muzealny" redagowany przez Marka Zapędowskiego oraz następna jednodniówka "Z Ogniem", którą wydała Komenda Rejonowej Straży Pożarnych we Włocławku. "Nasz Głos" Komitetu Wojewódzkiego PZPR ukazał się w 1987 r. W 1988 r. Zespół Szkół Budowlanych trzydziestolecie istnienia uświetnił jednodniówką "Spoiwo".
Zmiany polityczne i społeczne w Polsce w 1989 r. spowodowały przeobrażenia w zakresie życia społecznego, kulturalnego, naukowego i gospodarczego, zmieniły też oblicze prasy. Sytuacja ta spowodowała likwidację wielu tytułów ze względów ekonomicznych, ale także nastąpił wybuch inicjatyw wydawniczych różnego rodzaju. Powstawały tytuły prasowe komitetów wyborczych, prasa zakładowa odrodziła się na nowo po likwidacji przeważnie starych tytułów, upatrując w swych wydawnictwach element marketingu na coraz trudniejszym rynku zbytu. Miało na to wpływ zniesienie cenzury oraz ustawa Prawo Prasowe, która mówi, że gazetę lub czasopismo może założyć każdy dorosły, niekarany obywatel Polski. W związku z taką sytuacją zaznaczyła się duża różnorodność wydawnicza. Obok profesjonalnych instytucji wydawniczych, kontynuujących swoje przedsięwzięcia, wydawcami były partie polityczne, stowarzyszenia, urzędy i instytucje, szkoły, parafie i osoby prywatne.
W przełomowym 1989 r. powołano w Kujawskiej Fabryce Manometrów "Biuletyn Informacyjny NSZZ "Solidarność" KFM" oraz miesięcznik "Amorek", który zupełnie nieznany we Włocławku zarejestrowała Bibliografia Wydawnictw Ciągłych Nowych, Zawieszonych i Zmieniających Tytuł. W 1990 r. ogłoszono takie tytuły, jak: "ABC Kultury". Biuletyn Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej, "Kultura Kujaw i Ziemi Dobrzyńskiej". Informator Wydziału Spraw Społecznych Urzędu Wojewódzkiego, socjaldemokracja kujawsko-dobrzyńska powołała "Przegląd Włocławski", a Wojewódzki Ośrodek Metodyczny "Zeszyt Metodyczny dla Nauczycieli Bibliotekarzy". Pomorskie Wydawnictwo Prasowe wydało "Włocławski Tydzień", który ukazuje się nieprzerwanie jako suplement do "Gazety Pomorskiej" (dwutygodnik). W następnym roku dorobek prasowy Włocławka wzbogaciły "Aktualności". Informacyjny Biuletyn Rolniczy, którego wydawcą był Ośrodek Doradztwa Rolniczego, ze zmienioną nazwą w 2001 r. na "Wieś Kujawsko-Pomorska", "Biuletyn Informacyjny NSZZ Kujaw i Ziemi Dobrzyńskiej", "Informator Handlowo-Usługowy", "Kwartał". Biuletyn Informacyjny Kuratorium Oświaty, "Ministrant", miesięcznik parafii św. Józefa - było to pierwsze pismo parafialne zanotowane we Włocławku, "Neofilolog Kujawski". Rocznik Nauczycielskiego Kolegium Języków Obcych, którego ukazał się tylko jeden tom i "Przegląd Wyborczy", pismo toruńsko-włocławskiego Sojuszu Lewicy Demokratycznej. Reaktywowano wydawanie "Wiadomości Włocławskich", jako R. 2. "Gazeta Wyborcza" założyła swój oddział we Włocławku w 1992 r., spółka PPINTZ wydała dziennik "Nowe Wiadomości", parafia św. Maksymiliana "Naszą Parafię", ukazało się też pismo reklamowo-ogłoszeniowe "Top Work". W 1994 r. ukazał się kwartalnik "Kaskada" powołany przez Fundację "Kaskada Dolnej Wisły".
Wzmożona działalność na rynku prasowym zaznaczyła się ponownie w 1995 r., kiedy to powołano siedem nowych tytułów. Były to: "Biuletyn Włocławskiego Kuratora Oświaty", "Nowości". Gazeta Pomorza i Kujaw, które powołały we Włocławku swój oddział, "Życie Włocławka". Pismo samorządowe pod redakcją Bogdana Bocka, następne trzy gazety parafialne: "Chrystus Żyje", "Posłaniec Świętego Józefa" i "Schody do Nieba" oraz bardzo ciekawa i niezwykła inicjatywa wydawniczo-prasowa "Gazeta Więzienna", której wydawcą był Zakład Karny, a redagował zespół złożony ze skazanych i pracowników działu penitencjarnego. Ukazuje się nadal, wychodzi kilka numerów w roku. Różnorodność instytucji wydawniczych obrazuje rok 1996, ukazały się wtedy: "Awers", dwumiesięcznik Stowarzyszenia Pisarzy Regionu Kujaw i Ziemi Dobrzyńskiej, biuletyn aktualności Zakładów Azotowych "Baza", jako pismo zakładowe, "Włocławski Sport" oraz "Przestrzeń", kwartalnik planowania przestrzennego Włocławskiego Towarzystwa Naukowego, jedyne czasopismo dotyczące tego zagadnienia w kraju.
Wyższa Szkoła Pracy Socjalnej powołana w 1996 r. wydała już 1997 r. "Vladislavię". Gazetę Semestralną WSPS i "Zeszyty Naukowe WSPS", które zmieniły podtytuł na WSHE w 1998 r., po zmianie nazwy uczelni na Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna. W 1998 r. Zachodniopomorska Szkoła Biznesu wydawała "Włocławską Gazetę Komputerową". Gazeta zakładowa "Nobiles Wiadomości" była pismem przeznaczonym dla klientów jednego z najlepiej prosperujących zakładów we Włocławku. Wydano też trzy jednodniówki: "Blik" Teatru Impresaryjnego, "Oskar" Szkoły Podstawowej nr 12, "Włocławek Jak Nowy" wydaną przez Zarząd Miasta. Parafia św. Maksymiliana wydała "Naszą Parafię".
Dziewięć nowych tytułów powstało w 1998 r. Była to największa ich liczba w powojennej historii miasta. Należały do nich: "Debiuty Naukowe WSHE", "Echo Szkoły", miesięcznik Prywatnych Szkół Ekonomiczno-Menedżerskich, "Ekowieści"; gazety parafialne "Mocni w Duchu", "Sursum Corda" oraz "Wspólnota Zawiślańska"; "Studia Włocławskie", rocznik Teologicznego Towarzystwa Naukowego Wyższego Seminarium Duchownego, "Zeszyty Naukowe Sekcji Historii Kultury Materialnej i Zbiorów Historycznych WTN" oraz kontynuujące publikacje "Zeszyty Naukowe WSHE" (w miejsce WSPS). Duszpasterstwo Rolników wydaje nieprzerwanie od 1999 r. miesięcznik "Ziemia Rodzinna", Zachodniopomorska Szkoła Biznesu wydawała "Biznes Kujawski", Chadecja III RP powołała "Głos Chadecji", powstały też "Nowości Włocławskie", które redagowała Teresa Pilichowicz. Po wydaniu piętnastu numerów spółka zawiesiła ten tygodnik.
"Gazetka Zakładowa" Nobilesu i "Pod Ciśnieniem" KFM, to kolejne wydawnictwa prasy zakładowej. "Janowy Głos", parafialny biuletyn okolicznościowy, "Kolekcjoner Włocławski" wydany przez Stowarzyszenie Kolekcjonerów Dziedzictwa Kulturowego Ziemi Kujawsko-Dobrzyńskiej i "Solidarność". Biuletyn Informacyjny ukazały się w 2000 r.
W 2001 r. "Aktualności". Informacyjny Biuletyn Rolniczy zmienił nazwę na "Wieś Kujawsko-Pomorską", powołano "Włocławskiego Kibica", "Głos Wspólnoty", miesięcznik Włocławskiej Wspólnoty Samorządowej. "Nowości Włocławskie" wychodzić zaczęły we Włocławku jako tygodnik, żeby po kilku miesiącach zmienić częstotliwość i stać się dziennikiem, kierownikiem Oddziału Włocławskiego został redaktor Stanisław Białowąs. Ukazywało się również "Życie Włocławka", którego wydawcą był Włocławski Ośrodek Edukacji i Promocji Kultury. Do 2002 r. swoje wydawnictwa prasowe mieli tylko wierni Kościoła rzymskokatolickiego, dlatego też nowością na włocławskim rynku prasowym była "Gazeta Ewangelicka", której redakcja przeniesiona została z Cieszyna w 2002 r. "Nobiles Wiadomości" zmienił nazwę na "Kogucie Aktualności".
Bogate tradycje prasowe we Włocławku sięgające roku 1884 wyrażające się liczbą 125 tytułów prasowych do wybuchu drugiej wojny światowej, po jej zakończeniu, w omawianym w niniejszym materiale okresie, objawiły się z równie dużą mocą i różnorodnością.

Barbara Ziółkowska

Bibliografia Czasopism Pomorskich, pod red. H. Baranowskiego, Toruń 1960.
Bibliografia Wydawnictw Ciągłych, Nowych, Zawieszonych i Zmieniających Tytuł, 1985-1994, Warszawa 1996.
Długosz J., Słownik dziennikarzy regionu kujawsko-pomorskiego, Bydgoszcz 1988.
Kamińska J., Bibliografia publikacji podziemnych w Polsce 13 XII 1981-VI 1986, Paryż 1988.
Kędra E., Prasa włocławska (1945-1975), "Zapiski Kujawsko-Dobrzyńskie", seria B, Włocławek 1979, s. 137-154.
Kowalczyk R., Wczoraj i dziś prasy lokalnej w Polsce, Poznań 2002.
Michalczyk S., Media lokalne w systemie komunikowania, Katowice 2000.
Ustawa Prawo Prasowe, DzU 1990 Nr 29 poz. 173.
Ziółkowska B., Prasa włocławska w latach 1945-2002. Bibliografia, Włocławek 2003 (w druku).