Założycielem WSHE jest Włocławskie Towarzystwo Naukowe www.wtn.pl

Włocławskie Towarzystwo Naukowe, utworzone na zjeździe założycielskim 16 czerwca 1979 roku, zrzesza obecnie blisko 500 osób zarówno z terenu byłego województwa włocławskiego, jak i wielu ośrodków naukowych w Polsce i zagranicą. Celem działalności Towarzystwa jest m.in. prowadzenie i inspirowanie lokalnych badań naukowych, popularyzowanie najnowszych osiągnięć wiedzy, publikowanie materiałów dotyczących szczególnie Kujaw i ziemi dobrzyńskiej, gromadzenie i udostępnianie zbiorów bibliotecznych.

W ciągu 29 lat działalności, nakładem Towarzystwa ukazało się około 150 publikacji naukowych i popularyzatorskich, w tym wydawnictwa periodyczne: „Zapiski Kujawsko-Dobrzyńskie”, pod red. M. Wojciechowskiego (19 tomów), „Postępy diagnostyki i terapii w kardiologii”, pod red. S. Sterkowicza (24 tomy), „Przestrzeń” Magazyn Planowania Przestrzennego, red. naczelny B. Stroszejn (17 numerów), „Zeszyty Naukowe” sekcji Towarzystwa. Efektem wielu lat pracy badawczej Towarzystwa są między innymi takie wydawnictwa jak: „Z dziejów powstania styczniowego na Kujawach i ziemi dobrzyńskiej”, pod red. S. Kalembki; „Zasłużeni dla Włocławka (XIII-XX w.)”, pod red. M. Wojciechowskiego; „Tadeusz Reichstein - życie i działalność laureata Nagrody Nobla z Włocławka”, S. Sterkowicza, „Środowisko przyrodnicze województwa włocławskiego”, pod red. S.L. Bagdzińskiego; „Herby miast polskich w okresie zaborów (1777-1918)”, pod red. S. K. Kuczyńskiego; „Włocławek. Dzieje miasta”, T. I i II, pod red. J. Staszewskiego; „Ciechocinek. Dzieje Uzdrowiska”, pod red. Sz. Kubiaka; „Materiały do dziejów rezydencji w Polsce. Kujawy i ziemia dobrzyńska”, pod red. S. Kumkowskiego (5 woluminów); „Wśród polskich pól przed laty. Wspomnienia, M. Grodzickiej”; „Włocławski cmentarz” T. Wąsika i J. Sieraczkiewicza; „Monografia rolnictwa województwa kujawsko-pomorskiego”, B. M. Wawrzyniaka.

Włocławskie Towarzystwo Naukowe od wielu lat zajmuje się organizacją konferencji naukowych i popularnonaukowych. Wśród ponad 120 konferencji, sesji i sympozjów zorganizowanych przez WTN na szczególną uwagę zasługiwały i zasługują: cykliczne ogólnopolskie konferencje kardiologiczne (w 2005 r. - 25 konferencja); ogólnopolskie konferencje dotyczące systemu wdrażania i upowszechniania postępu w rolnictwie; ogólnopolskie konferencje dotyczące heraldyki polskiej; międzynarodowe konferencje z cyklu: Rozwój regionalny.

W 1994 r. Włocławskie Towarzystwo Naukowe przeniosło się do własnej, wyremontowanej społecznymi środkami, siedziby, która znajduje się w zabytkowej kamienicy przy placu Wolności 20. Tutaj też znajduje się Regionalna Biblioteka Naukowa (wraz z czytelnią), z liczbą około 30000 woluminów, z której korzysta ponad 3000 czytelników. W 1998 r. przy Włocławskim Towarzystwie Naukowym została utworzona Oficyna Wydawnicza „Lega”, zatrudniająca wysokiej klasy specjalistów i dysponująca sprzętem najnowszej generacji.

Aktywną działalność popularyzatorską, badawczą i wydawniczą przejawia, utworzony z inicjatywy lokalnych działaczy 26 października 1985 r. w Rypinie, Dobrzyński Oddział WTN. Oddział wydaje własny periodyk naukowy pt. „Ziemia Dobrzyńska” (9 tomów).

Włocławek, poza Wyższym Seminarium Duchownym, nie posiadał wyższej uczelni. Ukoronowaniem starań członków Towarzystwa, decyzją MEN, było utworzenie w 1995 roku przez Włocławskie Towarzystwo Naukowe Wyższej Szkoły Pracy Socjalnej, obecnie Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna we Włocławku. Pierwsza inauguracja roku akademickiego miała miejsce w dniu 21 października 1995 roku. Aktualnie na jedenastu kierunkach w systemie stacjonarnym i niestacjonarnym kształci się ponad 3000 studentów. Zajęcia dydaktyczne ze studentami prowadzi ponad 200 nauczycieli akademickich, w tym ponad 70 osób to członkowie Towarzystwa.